Πρακτικές υποδοχής του δικτύου AnarBib

1. Αρχές

Η υποδοχή μιας νέας βιβλιοθήκης είναι πολιτική πράξη, όχι διοικητική. Δεσμεύει το δίκτυο να συνεργαστεί με ένα νέο συλλογικό σε βάθος χρόνου. Αξίζει λοιπόν να ληφθεί στα σοβαρά, χωρίς ωστόσο να μετατραπεί σε ελιτίστικο φίλτρο: το δίκτυο μεγαλώνει φυσικά μέσα από εντάξεις, δεν είναι κλειστή λέσχη.

Τέσσερις αρχές καθοδηγούν την πρακτική:

Υποδοχή από ανθρώπους, όχι από αλγόριθμο. Καμία υποψηφιότητα δεν εγκρίνεται ή απορρίπτεται αυτόματα. Σε κάθε βήμα, είναι σύντροφοι του δικτύου που διαβάζουν, ανταλλάσσουν, αποφασίζουν.

Τεκμήριο καλωσορίσματος. Μια υποψηφιότητα γίνεται εξ ορισμού δεκτή. Το δίκτυο ψάχνει τους λόγους να υποδεχτεί, όχι τους λόγους να αρνηθεί. Μια άρνηση απαιτεί ρητή και συλλογική αιτιολόγηση.

Καμία καθολική ολομέλεια. Το δίκτυο δεν συγκεντρώνει όλες τις βιβλιοθήκες για να εγκρίνει κάθε ένταξη. Αυτό δεν κλιμακώνεται και κουράζει τους συντρόφους.

Απόφαση με σιωπηρή συναίνεση. Οι υποψηφιότητες παρουσιάζονται στο δίκτυο μέσω ενός ασύγχρονου καναλιού (λίστα mail, chat). Χωρίς αιτιολογημένη ένσταση εντός μιας δοσμένης προθεσμίας, η ένταξη θεωρείται αποκτημένη.

2. Πρακτικά βήματα

2.1. Παραλαβή

Μια υποψηφιότητα φτάνει (με mail στη διεύθυνση συντονισμού, ή αργότερα μέσω της διαδικτυακής φόρμας). Ένα άτομο συντονισμού — που ορίζεται εκ περιτροπής ανάμεσα στους συντρόφους του δικτύου που αποδέχονται αυτόν τον ρόλο — επιβεβαιώνει την παραλαβή εντός λίγων ημερών, όχι περισσότερο από μία εβδομάδα.

Η βεβαίωση παραλαβής δεν ισοδυναμεί με έγκριση. Λέει μόνο: « λάβαμε, θα το επεξεργαστούμε ».

2.2. Ορισμός συνοδευτικών βιβλιοθηκών

Για κάθε υποψηφιότητα, μία ή δύο βιβλιοθήκες του δικτύου προτείνονται ως συνοδευτικές (νονές ή νονοί). Μπορούν να προταθούν αυθόρμητα αν έχουν συγγένεια (γλωσσική, γεωγραφική, θεματική) με την υποψήφια, ή να τους ζητηθεί από τον συντονισμό.

Ο ρόλος των συνοδευτικών βιβλιοθηκών:

• να έρθουν σε επαφή με την υποψήφια, να γνωριστούν·
• να απαντήσουν στις ερωτήσεις της για το δίκτυο, το εργαλείο, τις πρακτικές·
• να συντάξουν μια σύντομη παρουσίαση της υποψήφιας προς το δίκτυο (ποιες είναι, τι ψάχνουν, η συλλογή τους, η ρίζωσή τους)·
• να εγγυηθούν προς το δίκτυο: « ανταλλάξαμε, βρίσκουμε αυτή την υποψηφιότητα συνεκτική, προτείνουμε να την υποδεχτούμε ».

Η συνοδεία δεν είναι ηθικολογικό φίλτρο. Οι συνοδευτικές βιβλιοθήκες δεν κρίνουν την υποψήφια· τη συναντούν και την παρουσιάζουν.

2.3. Παρουσίαση στο δίκτυο και προθεσμία συναίνεσης

Οι συνοδευτικές βιβλιοθήκες στέλνουν την παρουσίασή τους στο κανάλι του δικτύου (κύρια λίστα mail, ή ισοδύναμο). Το μήνυμα ανακοινώνει ρητά:

« Υποψηφιότητα της [όνομα της βιβλιοθήκης]. Παρουσίαση παρακάτω. Χωρίς αιτιολογημένη ένσταση εντός δύο εβδομάδων, η ένταξη θα θεωρηθεί αποκτημένη. »

Κατά τη διάρκεια αυτών των δύο εβδομάδων:

• Κάθε ενταγμένη βιβλιοθήκη μπορεί να θέσει ερωτήσεις στην υποψήφια (μέσω των συνοδευτικών βιβλιοθηκών ή απευθείας)·
• Κάθε ενταγμένη βιβλιοθήκη μπορεί να διατυπώσει μια ένσταση·
• Κάθε ένσταση πρέπει να αιτιολογείται δημόσια στο κανάλι του δικτύου, όχι ιδιωτικά.

2.4. Διαχείριση των ενστάσεων

Αν διατυπωθεί μια ένσταση, η ένταξη αναστέλλεται όσο διαρκεί η συζήτηση. Τρεις πιθανές εκβάσεις:

Η ένσταση αίρεται μετά από ανταλλαγή (παρεξήγηση, ελλιπής πληροφορία, συμπλήρωμα παρουσίασης) → η ένταξη συνεχίζει την πορεία της, με νέα προθεσμία μίας εβδομάδας.

Η ένσταση παραμένει αλλά μένει μειοψηφική → εμβριθής συζήτηση στο κανάλι, αναζητώντας τη συναίνεση αντί για την ψηφοφορία. Αν η συναίνεση δεν αναδυθεί, περνάμε στην τρίτη έκβαση.

Η ένσταση είναι βάσιμη και κοινή → το δίκτυο μπορεί να αποφασίσει να μην υποδεχτεί, ή να υποδεχτεί υπό όρους (για παράδειγμα: ένταξη εγκεκριμένη, αλλά με προηγούμενη ανταλλαγή για ένα συγκεκριμένο σημείο πριν από το άνοιγμα της εγκατάστασης).

Μια ξεκάθαρη άρνηση είναι σπάνια και απαιτεί ρητή συλλογική αιτιολόγηση, που κοινοποιείται στην υποψήφια.

2.5. Έγκριση και ενεργοποίηση

Χωρίς ένσταση στο τέλος της προθεσμίας, η ένταξη αποκτάται. Ένα άτομο συντονισμού:

• ειδοποιεί την υποψήφια·
• ενεργοποιεί το άνοιγμα της εγκατάστασης (ανάλογα με την επιλεγμένη φόρμουλα: φιλοξενία από το δίκτυο ή αυτόνομη εγκατάσταση)·
• κατευθύνει την υποψήφια προς την τεκμηρίωση της πρώτης ρύθμισης και προς τις συνοδευτικές βιβλιοθήκες για τη συνοδεία.

3. Ρόλοι

Τρεις πρακτικοί ρόλοι εμφανίζονται σε αυτή τη διαδικασία. Κανένας δεν είναι μόνιμος ούτε ιεραρχικός. Όλοι περιστρέφονται.

Συντονισμός πρώτης επαφής. Ένα ή δύο άτομα, εκ περιτροπής ανά μερικούς μήνες, που διαβάζουν τα εισερχόμενα mail στο contato@anarbib.org, επιβεβαιώνουν την παραλαβή, ζητούν συνοδευτικές βιβλιοθήκες. Όχι εξουσία, μια μοιρασμένη αγγαρεία.

Συνοδευτικές βιβλιοθήκες. Μία ή δύο βιβλιοθήκες ανά υποψηφιότητα. Γνωρίζονται, παρουσιάζουν, συνοδεύουν. Η συνοδεία παύει με την ενεργοποίηση της εγκατάστασης· η τεχνική συνοδεία της πρώτης ρύθμισης μπορεί να συνεχιστεί περισσότερο αν η συνοδευτική βιβλιοθήκη και η υποψήφια το επιθυμούν.

Δίκτυο. Όλες οι ενταγμένες βιβλιοθήκες. Είναι το δίκτυο που υποδέχεται, μέσα από τη σιωπηρή συναίνεση ή την αιτιολογημένη ένσταση. Το δίκτυο δεν έχει κεντρικό όργανο που μιλά στη θέση του.

4. Τι δεν λέει αυτό το κείμενο

Πολλά πράγματα, εσκεμμένα.

Δεν λέει πόσο καιρό παραμένει στη θέση του ένα άτομο συντονισμού — αυτό θα εξαρτηθεί από την πρακτική, και πιθανότατα από μια εναλλαγή κάθε έξι μήνες ή έναν χρόνο.

Δεν λέει πώς το δίκτυο λύνει τις μακροχρόνιες συγκρούσεις μεταξύ βιβλιοθηκών. Όταν έρθει η στιγμή, θα συνταχθεί ένα άλλο κείμενο πρακτικής.

Δεν λέει ούτε πώς μια ενταγμένη βιβλιοθήκη μπορεί να αποκλειστεί από το δίκτυο (για παράδειγμα αν παραβιάσει σοβαρά τον χάρτη). Είναι μια περίπτωση που δεν έχει ακόμη προκύψει. Όταν προκύψει, θα αντιμετωπιστεί με την ίδια οριζοντιότητα όπως η υποδοχή: δημόσια αιτιολόγηση, συζήτηση, συναίνεση, και κατά προτίμηση διάλογος πριν από τον αποκλεισμό.

Δεν λέει πώς να ψηφίζουμε, επειδή δεν ψηφίζουμε. Αναζητούμε τη συναίνεση.

5. Εξέλιξη

Αυτό το κείμενο εκδίδεται δημόσια με εκδόσεις. Τροποποιείται μέσα από συζήτηση στο κανάλι του δικτύου. Κάθε βελτίωση που προκύπτει από την πρακτική είναι ευπρόσδεκτη. Καλύτερα ένα σύντομο κείμενο που περιγράφει αυτό που το δίκτυο πραγματικά κάνει, παρά ένα μακρύ κείμενο που περιγράφει αυτό που ιδανικά θα έπρεπε να κάνει.