La Aŭtoritat-laborejo

Kial laborejo

AnarBib direktiĝas al pluraj publikoj. La aliĝintaj bibliotekoj, kiuj funkciigas sian fonduson ĉiutage. La legantoj, kiuj pruntas kaj konsultas. La kompanoj kiuj evoluigas la kodon, tradukas la interfacojn, korektas la dokumentadon.

Sed ekzistas kvara rondo, pli disa: tiu de la kompanoj ligitaj al la liberecana memoro — per siaj legaĵoj, per sia militanta engaĝiĝo, per siaj esplor-laboroj, per sia scivolemo — sen aparteni al kolektiva biblioteko. Tiu rondo estis longe malbone akceptita de la instituciaj dokumentaj iloj: tro specialigita por la publika legado, ne sufiĉe akademia por la esplor-bibliotekoj, ne sufiĉe ligita al fizika fonduso por la militantaj bibliotekoj mem.

La Aŭtoritat-laborejo proponas al tiuj kompanoj lokon en la reto: kontribui al la zorgo pri la liberecana memoro laborante la kunhavigatan bibliografian tavolon — kio en la dokumenta ĵargono nomiĝas aŭtoritatoj.

Kion ni nomas aŭtoritatoj

En biblioteko, ĉiu libro, broŝuro, periodaĵo, flugfolio, fanzino, sonajo, aŭdvidaĵo aŭ cifereca rimedo estas objekto de noto. La noto priskribas la objekton: titolo, eldon-dato, loko, ktp.

Por ke pluraj notoj povu kohere referenci al la sama afero — la sama persono, la sama kolektivo, la sama temo — apud konstruiĝas tio kio nomiĝas aŭtoritat-notoj. Aŭtoritat-noto estas la preciza kaj stabiligita priskribo de persono (Errico Malatesta, Voltairine de Cleyre, He Zhen), de kolektivo (la Federacio de Jura, la revuo Mother Earth, la Liberecana Ateneo de Bordeaux), aŭ de tem-koncepto (la mutualismo, la antimilitarismo, la ĝenerala striko).

Kiam libro de Malatesta estas katalogita, ĝia noto ne enhavas ĉenon de signoj «Errico Malatesta» tajpitan permane de la bibliotekisto; ĝi enhavas ligon al la aŭtoritat-noto «Malatesta, Errico (1853-1932)». Tiu ligo permesas al ĉiuj notoj kiuj mencias Malatesta — de la BLMF en Belém ĝis la CIRA en Lozano, de la privata fonduso de kompano al la katalogo de militanta revuo — montri al la sama aŭtoritato, kaj esti do kunseĉeblaj.

La laboro pri aŭtoritatoj estas precizec-laboro. Ĝi ankaŭ estas diskreta politika ago: la instituciaj IBAS historie malbone dokumentis la kompanojn de la liberecana movado — falsaj datoj, miksitaj kaŝnomoj, eraraj atribuoj, plenaj kaj simplaj forlasoj de la kompanoj kiuj ne havis aliron al la presilo. Fari korektajn liberecanajn aŭtoritatojn estas fari justecon al la kompanoj de la pasinteco kiujn la oficiala historiografio ofte forviŝis.

Kia laboro, konkrete

Iam la laborejo malfermita, jen la specoj de taskoj kiujn kontribuanto povos preni, laŭ propra ritmo.

Krei mankantajn aŭtoritat-notojn. Kiam la reto havas multajn notojn kiuj mencias kompanon de la pasinteco sen ke aŭtoritat-noto estu dediĉita al li/ŝi/ri, la laborejo proponas unu: referenc-nomo, datoj, konataj kaŝnomoj, mallonga dokumentita biografio, ligoj al Wikidata / VIAF / aliaj registroj.

Riĉigi ekzistantajn notojn. Noto povas ekzisti sed esti nekompleta: mankantaj datoj, sen verk-bibliografio, sen multlingva biografio, nedokumentitaj fontoj. Ĉio plibonigeblas.

Kunfandi aŭ malsamfari. Du notoj kiuj priskribas la saman personon (duobligaĵoj) devas esti kunfanditaj. Noto kiu erare kungrupigas du distingajn personojn devas esti dividita. Tiu laboro postulas apartan atenton.

Dokumenti. Aserto en noto («naskita la 14-an de decembro 1853 en Santa Maria Capua Vetere») devas baziĝi sur kontrolebla fonto. La laborejo zorgas ke ĉiu aserto estu spurebla.

Traduki. La mallongaj biografioj de la aŭtoritatoj povas ekzisti en pluraj lingvoj. Kompano kiu parolas du lingvojn povas traduki noton de unu lingvo al alia.

Kaj preter la aŭtoritatoj-personoj, la laborejo ankaŭ laboros la aŭtoritatojn-kolektivojn (grupoj, ĵurnaloj, eldonejoj, federacioj) kaj la aŭtoritatojn-temojn (konceptoj, movadoj, eventoj). Ĝi estas vasta kampo kiu superas multe la fortojn de unuopa biblioteko, kaj kiu pravigas la kunhavigon.

Kiel ĝi funkcios

Proponoj prefere ol rekta redaktado

La laborejo ne donas aliron al rekta redaktado de la aŭtoritat-datumbazo de la reto. Anstataŭe, la kontribuanto proponas kreon, modifon, kunfandiĝon. Aliĝinta biblioteko de la reto (aŭ la kunordigado de la laborejo) ekzamenas la proponon kaj validigas ĝin. Ĝi estas iom pli malrapida, sed ĝi evitas devojiĝojn, permesas al malspertaj kompanoj kontribui sen risko, kaj konservas dokumentan dialogon inter la laborejo kaj la uzantaj bibliotekoj.

Konto de kontribuanto

Por aliĝi al la laborejo, oni kreas konton sur AnarBib kiu ne estas ligita al aliĝinta biblioteko — ĝi estas ĝenerala ret-konto, dediĉita al la kontribuo. Tiu konto donas aliron al la tasko-vicoj de la laborejo, al persona panelo kaj al ĵurnalo de validigitaj kontribuoj.

Tasko-panelo

Anstataŭ peti al la kompanoj serĉi kion fari, la laborejo proponas taskojn: aŭtoritatojn kreendajn, notojn riĉigendajn, duobligaĵojn ekzamenendajn, tradukojn farendajn. Ĉiu prenas tion kio interesas, laŭ propra ritmo, sen devigo.

Lernado per praktiko

Labori la aŭtoritatojn estas io kio lerniĝas. Kiam krei aŭtoritaton-personon prefere ol aŭtoritaton-kolektivon? Kiel mastrumi kaŝnomojn? Kiel dokumenti diskutitan daton? La laborejo havos mini-dokumentadon kaj tipajn ekzemplojn, sed ankaŭ — kaj precipe — kontinuan dialogon kun la bibliotekistoj de la aliĝintaj bibliotekoj, kiuj estas la unuaj ricevantoj de la laboro. Estas tiu iro-reveno kiu trejnas.

Horizontala regado de la diskutitaj kazoj

Kiam du kompanoj malkonsentas pri aŭtoritato — ĉu noto devas esti kreita por tiu persono? kio estas ĝia referenc-nomo? ĉu tiu informo estas sufiĉe dokumentita? — la decido pasas tra diskuto inter koncernataj kompanoj kaj uzantaj bibliotekoj, kun konsento kiel principo. Sen balotado, sen hierarkia aŭtoritato kiu decidas anstataŭ la kolektivo.

La spirito

La bildo kiu gvidas tiun projekton estas tiu de la horloĝistoj de la Federacio de Jura ĉe la fino de la 19-a jarcento. Kompanoj disigitaj en la svisaj valoj, kiuj laboris solaj aŭ en malgrandaj grupoj, sed kiuj konektiĝis en federacio sen hierarkio. Estas en tiu ekosistemo ke Kropotkin, en 1872, trovis la definitivan deflankiĝon kiu igis lin baskuli al la anarkiismo.

La Aŭtoritat-laborejo ŝatus funkcii tiel: ĉiu ĉe sia laborbenko, en sia valo, sur sia noto, sed konektita al la aliaj per fleksebla reto, sen estro, sen hierarkio, kun la komuna zorgo pri bone farita laboro je la servo de kolektiva memoro.

Stato de la kampo

La Aŭtoritat-laborejo estas, en tiu horo, deklaracio de intenco kaj ne malfermita funkcio. La necesa teknika modulo (kontribuant-interfaco, propono-vico, tasko-panelo, regado de malakordoj) evoluos en la sekva fazo de la projekto, post la stabiligo de la modulo de katalogado nuntempe en konsolidiĝo (vidu la staton de la projekto).

Tiu paĝo ekzistas por anonci la orientiĝon, kolekti opiniojn kaj interesojn, kaj permesi al kompanoj kiuj rekonas sin en tiu aliro fariĝi konataj de nun — por ke ni povu kontakti ilin kiam la laborejo vere malfermiĝos.

Ĉu interesas vin?

Skribu al contato@anarbib.org kun la temo «Aŭtoritat-laborejo». Diru al ni mallonge kio interesas vin, viaj lingvoj, viaj preferataj kampoj se ekzistas (historiaj figuroj, specifaj fluoj, geografioj, periodoj). Ni konservas neformalan liston de kompanoj kiuj fariĝis konataj, kiun ni reprenos kiam la laborejo malfermiĝos konkrete.

Sen devigo, sen postulata teknika kompetento por signali intereson. La kompetento postulota long-tempe estos tiu de atenta legado, sento de la kolektivo kaj dokumenta pacienco — ne tiu de la kodo aŭ de la informadiko.

Por diskuti rekte sen devigi, la Matrix-ĉambro de la projekto estas malfermita: #anarbib:matrix.org.