La Aŭtoritat-laborejo

Kial laborejo

AnarBib direktiĝas al pluraj publikoj. La aliĝintaj bibliotekoj, kiuj funkciigas sian fonduson ĉiutage. La legantoj, kiuj pruntas kaj konsultas. La kompanoj kiuj evoluigas la kodon, tradukas la interfacojn, korektas la dokumentadon.

Sed ekzistas kvara rondo, pli disa: tiu de la kompanoj ligitaj al la liberecana memoro — per siaj legaĵoj, per sia militanta engaĝiĝo, per siaj esplor-laboroj, per sia scivolemo — sen aparteni al kolektiva biblioteko. Tiu rondo estis longe malbone akceptita de la instituciaj dokumentaj iloj: tro specialigita por la publika legado, ne sufiĉe akademia por la esplor-bibliotekoj, ne sufiĉe ligita al fizika fonduso por la militantaj bibliotekoj mem.

La Aŭtoritat-laborejo proponas al tiuj kompanoj lokon en la reto: kontribui al la zorgo pri la liberecana memoro laborante la kunhavigatan bibliografian tavolon — kio en la dokumenta ĵargono nomiĝas aŭtoritatoj.

Kion ni nomas aŭtoritatoj

En biblioteko, ĉiu libro, broŝuro, periodaĵo, flugfolio, fanzino, sonajo, aŭdvidaĵo aŭ cifereca rimedo estas objekto de noto. La noto priskribas la objekton: titolo, eldon-dato, loko, ktp.

Por ke pluraj notoj povu kohere referenci al la sama afero — la sama persono, la sama kolektivo, la sama temo — apud konstruiĝas tio kio nomiĝas aŭtoritat-notoj. Aŭtoritat-noto estas la preciza kaj stabiligita priskribo de persono (Errico Malatesta, Voltairine de Cleyre, He Zhen), de kolektivo (la Federacio de Jura, la revuo Mother Earth, la Liberecana Ateneo de Bordeaux), aŭ de tem-koncepto (la mutualismo, la antimilitarismo, la ĝenerala striko).

Kiam libro de Malatesta estas katalogita, ĝia noto ne enhavas ĉenon de signoj «Errico Malatesta» tajpitan permane de la bibliotekisto; ĝi enhavas ligon al la aŭtoritat-noto «Malatesta, Errico (1853-1932)». Tiu ligo permesas al ĉiuj notoj kiuj mencias Malatesta — de la BLMF en Belém ĝis la CIRA en Lozano, de la privata fonduso de kompano al la katalogo de militanta revuo — montri al la sama aŭtoritato, kaj esti do kunseĉeblaj.

La laboro pri aŭtoritatoj estas precizec-laboro. Ĝi ankaŭ estas diskreta politika ago: la instituciaj IBAS historie malbone dokumentis la kompanojn de la liberecana movado — falsaj datoj, miksitaj kaŝnomoj, eraraj atribuoj, plenaj kaj simplaj forlasoj de la kompanoj kiuj ne havis aliron al la presilo. Fari korektajn liberecanajn aŭtoritatojn estas fari justecon al la kompanoj de la pasinteco kiujn la oficiala historiografio ofte forviŝis.

Kia laboro, konkrete

Jen la specoj de taskoj kiujn kontribuanto povas preni, laŭ propra ritmo.

Krei mankantajn aŭtoritat-notojn. Kiam la reto havas multajn notojn kiuj mencias kompanon de la pasinteco sen ke aŭtoritat-noto estu dediĉita al li/ŝi/ri, la laborejo proponas unu: referenc-nomo, datoj, konataj kaŝnomoj, mallonga dokumentita biografio, ligoj al Wikidata / VIAF / aliaj registroj.

Riĉigi ekzistantajn notojn. Noto povas ekzisti sed esti nekompleta: mankantaj datoj, sen verk-bibliografio, sen multlingva biografio, nedokumentitaj fontoj. Ĉio plibonigeblas.

Kunfandi aŭ malsamfari. Du notoj kiuj priskribas la saman personon (duobligaĵoj) devas esti kunfanditaj. Noto kiu erare kungrupigas du distingajn personojn devas esti dividita. Tiu laboro postulas apartan atenton.

Dokumenti. Aserto en noto («naskita la 14-an de decembro 1853 en Santa Maria Capua Vetere») devas baziĝi sur kontrolebla fonto. La laborejo zorgas ke ĉiu aserto estu spurebla.

Traduki. La mallongaj biografioj de la aŭtoritatoj povas ekzisti en pluraj lingvoj. Kompano kiu parolas du lingvojn povas traduki noton de unu lingvo al alia.

Kaj preter la aŭtoritatoj-personoj, la laborejo ankaŭ laboros la aŭtoritatojn-kolektivojn (grupoj, ĵurnaloj, eldonejoj, federacioj) kaj la aŭtoritatojn-temojn (konceptoj, movadoj, eventoj). Ĝi estas vasta kampo kiu superas multe la fortojn de unuopa biblioteko, kaj kiu pravigas la kunhavigon.

Kiel ĝi funkcias

Proponoj prefere ol rekta redaktado

La laborejo ne donas aliron al rekta redaktado de la aŭtoritat-datumbazo de la reto. Anstataŭe, la kontribuanto proponas kreon, modifon, kunfandiĝon. Aliĝinta biblioteko de la reto (aŭ la kunordigado de la laborejo) ekzamenas la proponon kaj validigas ĝin. Ĝi estas iom pli malrapida, sed ĝi evitas devojiĝojn, permesas al malspertaj kompanoj kontribui sen risko, kaj konservas dokumentan dialogon inter la laborejo kaj la uzantaj bibliotekoj.

Konto de kontribuanto

Por aliĝi al la laborejo, oni kreas konton sur AnarBib kiu ne estas ligita al aliĝinta biblioteko — ĝi estas ĝenerala ret-konto, dediĉita al la kontribuo. Tiu konto donas aliron al la tasko-vicoj de la laborejo, al persona panelo kaj al ĵurnalo de validigitaj kontribuoj.

Tasko-panelo

Anstataŭ peti al la kompanoj serĉi kion fari, la laborejo proponas taskojn: aŭtoritatojn kreendajn, notojn riĉigendajn, duobligaĵojn ekzamenendajn, tradukojn farendajn. Ĉiu prenas tion kio interesas, laŭ propra ritmo, sen devigo.

Lernado per praktiko

Labori la aŭtoritatojn estas io kio lerniĝas. Kiam krei aŭtoritaton-personon prefere ol aŭtoritaton-kolektivon? Kiel mastrumi kaŝnomojn? Kiel dokumenti diskutitan daton? La laborejo havos mini-dokumentadon kaj tipajn ekzemplojn, sed ankaŭ — kaj precipe — kontinuan dialogon kun la bibliotekistoj de la aliĝintaj bibliotekoj, kiuj estas la unuaj ricevantoj de la laboro. Estas tiu iro-reveno kiu trejnas.

Horizontala regado de la diskutitaj kazoj

Kiam du kompanoj malkonsentas pri aŭtoritato — ĉu noto devas esti kreita por tiu persono? kio estas ĝia referenc-nomo? ĉu tiu informo estas sufiĉe dokumentita? — la decido pasas tra diskuto inter koncernataj kompanoj kaj uzantaj bibliotekoj, kun konsento kiel principo. Sen balotado, sen hierarkia aŭtoritato kiu decidas anstataŭ la kolektivo.

La spirito

La bildo kiu gvidas tiun projekton estas tiu de la horloĝistoj de la Federacio de Jura ĉe la fino de la 19-a jarcento. Kompanoj disigitaj en la svisaj valoj, kiuj laboris solaj aŭ en malgrandaj grupoj, sed kiuj konektiĝis en federacio sen hierarkio. Estas en tiu ekosistemo ke Kropotkin, en 1872, trovis la definitivan deflankiĝon kiu igis lin baskuli al la anarkiismo.

La Aŭtoritat-laborejo ŝatus funkcii tiel: ĉiu ĉe sia laborbenko, en sia valo, sur sia noto, sed konektita al la aliaj per fleksebla reto, sen estro, sen hierarkio, kun la komuna zorgo pri bone farita laboro je la servo de kolektiva memoro.

La laborejo estas malfermita

Ekde junio 2026, la laborejo ne estas plu simpla intenco: la modulo estas en servo. Oni kreas kontribuant-konton, oni deponas proponojn, kaj oni vidas ilin aplikiĝi post kiam la konsento estas akirita.

Kio funkcias hodiaŭ: la proponoj pri kunfando de duobligaĵoj (personoj kaj temoj), la tradukoj de biografioj en la lingvoj de la reto, kaj la konsent-gramatiko — propono sen motivita objekcio antaŭ sia termin-dato aplikiĝas mem; objekcio malfermas diskuton. Tio estas ĝuste la spirito priskribita supre: sen balotado, sen hierarkia aŭtoritato kiu decidas.

Kio daŭre maturiĝas: la panelo de gvidataj taskoj, la sciigoj, kaj la etendiĝo al kreado de notoj kaj al la aŭtoritatoj-kolektivoj kaj aŭtoritatoj-temoj. La laborejo kreskos laŭ la kontribuoj (vidu la staton de la projekto).

Aliĝi al la laborejo

Por kontribui, kreu kontribuant-konton — ĝeneralan ret-konton, sen ligiteco al biblioteko. Sur la registriĝ-paĝo, elektu la opcion «Mi estas kontribuanto de aŭtoritatoj (sen biblioteko)»; via konto donas aliron al la propono-vico de la laborejo.

Neniu teknika kompetento estas postulata. Tio kio estas petita: atenta legado, sento de la kolektivo kaj dokumenta pacienco — ne kodo, ne informadiko. Oni lernas farante, en dialogo kun la uzantaj bibliotekoj.

Por diskuti sen devigo, aŭ por ajna demando, la Matrix-ĉambro de la projekto estas malfermita: #anarbib:matrix.org, kaj oni povas ĉiam skribi al contato@anarbib.org.